بنام خدا
خلاصه چهارمین جلسه تفسیر موضوعی قرآن کریم توسط حضرت آیت الله ملک حسینی ، 30/04/1389 ، مسجد صاحب الزمان () یاسوج

سعادتی نصیب ما و مردم شهر یاسوج است که جمعی از قاریان کشوری و استانی گرد هم آمده اند و باعث توجه قلوب و نورانیت دل های مردم به کلام الهی شده اند. امیدواریم که خدای بزرگ ما را با این کتاب آسمانی که هدایت کننده متقین و معجزه جاوید پیامبر گرامی ماست روز به روز آشناتر و مأنوس تر فرماید.

بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحيمِ (سوره حمد، آیه 1)

پس از بیان مقدماتی پیرامون قرآن و سوره مبارکه فاتحة الکتاب، تفسیر سوره مبارکه را با بیان اولین آیه این سوره و اولین آیه کلام الهی بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحيمِ آغاز می کنیم و مختری پیرامون خواص و ویژگی های این آیه بحث خواهیم کرد.
حضرت صادق   پیرامون این آیه فرمودند که "بسم الله الرحمن الرحیم"، اکرم آیات کتاب الله است یعنی گرامی ترین آیات قرآن کریم است. (مستدرك‏الوسائل ج : 4 ص : 165)
یکی از جهات بحث پیرامون آیه بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحيمِ این است آیا خود بسم الله ... جزء سوره مبارکه حمد است یا خیر؟
از دیدگاه ما شیعیان و شافعیه از اهل تسنن بسم الله ... جزء سوره است و یک آیه مجزا است، اما از نظر حنفیه و مالکیه دیگر فرقه های اهل تسنن جزء سوره نمی باشد و مثل دیگر سوره ها، بسم الله جدا از سوره می باشد.
باید توجه داشته باشیم که تنظیم آیات و سوره ها به ترتیبی که امروز مشاهده می کنیم و در قرآن به همین ترتیب تلاوت می کنیم، در زمان رسول گرامی اسلام  و به دست بزرگوار خود حضرت صورت گرفت و ترتیب یافت.
عده ای از اصحاب پیامبر اکرم  قرآن را خوب یاد گرفته بودند و به مردم آموزش می دادند و کتابت می کردند آیات الهی را که از جمله این افراد ابن مسعود و دیگران بودند. در این جریان امیرالمؤمنین  نیز به کار کتابت قرآن و آموزش آن اهتمام داشت اما حکایت علی  از دیگران جداست چرا که امیرالمؤمنین  دارای جایگاه و مراتبی بود که پیامبر  خطاب به ایشان فرمود: یا علی! إِنَّكَ تَسْمَعُ مَا أَسْمَعُ وَ تَرَى مَا أَرَى إِلَّا أَنَّكَ لَسْتَ بِنَبِيٍّ (بحارالأنوار ج : 14 ص : 476)، تو هر آنچه من می شنوم را می شنوی و هر آنچه را که من می بینم را می بینی جز آنکه فقط تو پیامبر نیستی. یعنی علی  به دیده ها و شنیده های ملکوتی پیامبر  احاطه و آگاهی دارد. با وجود این کاتبان و راویان قرآن خود حضرت ترتیب سوره ها و آیات را مشخص کردند و جای بحث و اختلاف دیگر باقی نمانده است.
بسم الله ... جزء قرآن و جزء سوره حمد و از آیات این سوره می باشد و به فرمایش امام صادق  که عرض کردیم گرامی ترین آیات قرآن کریم است. همه ی سوره های قرآن به جزء سوره برائت بسم الله ... دارند و این اهمیت این آیه را نشان میدهد.
پیامبر گرامی اسلام فرمودند:  كُلُّ أَمْرٍ ذِي بَالٍ لَا يُذْكَرُ بِسْمِ اللَّهِ فِيهِ فَهُوَ أَبْتَرُ (وسائل‏الشيعة ج : 7 ص : 170)، هر کار مهمی که در آن بسم الله گفته نشود آن کار بی نتیجه و ناتمام خواهد ماند و نور و جلوه و ثمره مطلوب را نخواهد داشت.
لذا در تمام امور انسان مؤمن بسم الله می گوید، هنگام ورود و خروج از خانه، هنگام خوردن غذا، هنگام تلاوت قرآن و همه جا و در همه کار بسم الله می گوید.
کسی خدمت امیرالمؤمنین رسید و عرض کرد یا علی! من هنگامی که غذا می خورم، معده و شکم من به هم می ریزد. چه کنم؟ حضرت فرمودند که بسم الله بگو غذا بخور، عرض کرد: همیشه موقع خوردن غذا بسم الله می گویم ولی شکم من با خوردن غذا به هم می ریزد. حضرت فرمودند: برای هر مدل و نوع غذایی که سر سفره هست و از آن میخوری بسم الله بگو. یعنی اگر نان و برنج و گوشت و آب می خوری برای هر کدام یک بسم الله بگو.
در نماز های یومیه نیز باید ابتدای حمد و سوره بسم الله الرحمن الرحیم گفته شود. در نماز های صبح و مغرب و عشاء بسم الله باید مثل حمد و سوره با صدای بلند تلاوت شود و در نماز ظهر و عصر مستحب است که بسم الله الرحمن الرحیم بلند تلاوت شود و باقی سوره ها آهسته خوانده شود. در نماز های مستحب نیز بهتر است که بسم الله الرحمن الرحیم بلند تلاوت شود.
بلند خواندن بسم الله الرحمن الرحیم در نماز یکی از ویژگی ها و آداب شیعیان است.